Overview

Appears in:TSPSCAPPSCTETDSC

🔑సూత్రం

ఛందో నియమాలు లేకుండా, సహజమైన వాక్య నిర్మాణంతో సమాచారాన్ని అందించే సాహిత్య ప్రక్రియను 'గద్యం' లేదా 'వచనం' అంటారు. (ఉదా. కథానిక, నవల, వ్యాసం).

🎯ఎప్పుడు ఉపయోగించాలి

  • ఆధునిక సాహిత్యంలో కథలు, నవలలు మరియు నాటకాల వచన శైలిని అర్థం చేసుకోవడానికి తోడ్పడుతుంది.
  • TSPSC/APPSC/TET/DSC పరీక్షలలో తెలుగు వచన ప్రక్రియల రకాలు (వ్యాసం, కథానిక, జీవిత చరిత్ర) మరియు వాటి కవులపై వచ్చే ప్రశ్నలకు సమాధానమివ్వడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
  • పత్రికా రచన, వార్తా నివేదికలు మరియు డిజిటల్ కంటెంట్ రాయడానికి వచన నియమాలు అవసరమవుతాయి.
  • సాహిత్య విమర్శలో గద్య శైలి యొక్క పరిణామాన్ని (గ్రాంథికం నుండి వ్యవహారికం వరకు) విశ్లేషించడానికి తోడ్పడుతుంది.

💡గుర్తుంచుకునే చిట్కా

గద్యం అంటే "ఫ్రీ స్టైల్ నడక". పద్యంలాగా దీనికి యతి, ప్రాసలు లేదా గణాలు అనే తాళ్ళతో కట్టబడిన నియమాలు ఉండవు. రచయిత తన భావాలను స్వేచ్ఛగా, సరళమైన వాక్యాలలో రాయవచ్చు.

📖వివరణ

తెలుగు సాహిత్యంలో గద్య ప్రక్రియకు సుదీర్ఘమైన చరిత్ర ఉంది. ప్రాచీన కాలంలో శాసనాలలో గద్యం ఎక్కువగా కనిపించేది. ఆ తర్వాత కావ్యాలలో పద్యాల మధ్య గద్య భాగాలు వచ్చేవి (చంపూ శైలి).

ఆధునిక కాలంలో గద్య ప్రక్రియ చాలా వైవిధ్యంగా రూపాంతరం చెందింది. దీని ప్రధాన రూపాలు:

  1. నవల: ఒక పెద్ద ఇతివృత్తాన్ని తీసుకొని పాత్రల ద్వారా సుదీర్ఘంగా వర్ణించే ప్రక్రియ (ఉదా. రాజశేఖర చరిత్రము).
  2. కథానిక: ఒకే కూర్పుతో, క్లుప్తంగా ఒక సంఘటనను లేదా భావాన్ని వ్యక్తపరిచే ప్రక్రియ (కథ).
  3. వ్యాసము: ఒక అంశంపై సమగ్రమైన, విశ్లేషణాత్మకమైన సమాచారాన్ని అందించేది.

చిన్నయసూరి 'నీతిచంద్రిక' వంటి గ్రాంథిక గద్యాల నుండి గిడుగు రామ్మూర్తి గారి వ్యవహారిక భాషా ఉద్యమం ద్వారా నేటి వచన రూపం స్థిరపడింది.

✍️15 ఉదాహరణలు

  1. రాజశేఖర చరిత్రము - కందుకూరి వీరేశలింగం గారు రాసిన మొదటి తెలుగు నవల.
  2. నీతిచంద్రిక - పరవస్తు చిన్నయసూరి రాసిన ప్రసిద్ధ గ్రాంథిక గద్య గ్రంథం.
  3. కథానిక - సమాజంలోని సత్యాలను క్లుప్తంగా చూపే ఆధునిక వచన ప్రక్రియ.
  4. వ్యాసము - ఒక నిర్దిష్ట విషయంపై విశ్లేషణాత్మక సమాచారం ఇచ్చే గద్య రూపం.
  5. జీవిత చరిత్ర - ప్రముఖుల జీవిత వివరాలను తెలిపే ప్రక్రియ.
  6. శాసన గద్యం - ప్రాచీన రాజులు రాతిపై చెక్కించిన వచన సమాచారం.
  7. వ్యవహారిక భాష - ప్రజలు నిత్యం మాట్లాడే సరళమైన భాషా శైలి.
  8. గ్రాంథిక భాష - ప్రాచీన గ్రంథాలలో వాడే కఠిన వ్యాకరణ నియమాల గల భాష.
  9. స్వీయ చరిత్ర - ఒక వ్యక్తి తన జీవిత విశేషాలను తనే రాసుకునే గద్య ప్రక్రియ.
  10. లేఖ శైలి - ఉత్తరాల రూపంలో నడిచే వచన ప్రక్రియ.
  11. కథా కావ్యం - కథలను పద్య వచన రూపంలో చెప్పే పురాతన పద్ధతి.
  12. నాటిక వచనం - నాటకాలలోని సంభాషణల వచన రూపం.
  13. వార్తా గద్యం - దినపత్రికలలో వాడే నివేదనా శైలి.
  14. విమర్శనా గద్యం - సాహిత్య గ్రంథాల గుణదోషాలను విశ్లేషించే వ్యాస శైలి.
  15. గిడుగు రామ్మూర్తి - తెలుగులో వ్యవహారిక భాషా ఉద్యమానికి పితామహుడు.

⚠️సాధారణ తప్పులు

  • ❌ గద్యాన్ని పద్య ఛందస్సుతో రాయాలనుకోవడం ➡️ ✅ గద్యానికి ఛందో నియమాలు ఉండవు, ఇది సరళమైన వాక్యాల సమూహం.
  • ❌ గ్రాంథిక మరియు వ్యవహారిక భాషల తేడాను నిర్లక్ష్యం చేయడం ➡️ ✅ ఆధునిక గద్యం వ్యవహారిక భాషలోనే సాగుతుంది, గ్రాంథికం ప్రాచీన శైలి.
  • ❌ నవలను కథానికతో కన్ఫ్యూజ్ కావడం ➡️ ✅ నవల సుదీర్ఘమైనది, కథానిక క్లుప్తమైనది.
  • ❌ విగ్రహవాక్యాన్ని సమాస పదంగా భావించడం ➡️ ✅ సమాసాల అర్థాన్ని వివరిస్తూ రాసే గద్య భాగాన్ని విగ్రహవాక్యం అంటారు.

🧠ప్రశ్నలు

Q1. తెలుగులో మొదటి నవల "రాజశేఖర చరిత్రము" రచయిత ఎవరు?

  • a) పరవస్తు చిన్నయసూరి
  • b) కందుకూరి వీరేశలింగం ✓
  • c) గిడుగు రామ్మూర్తి
  • d) గురజాడ అప్పారావు

Q2. తెలుగులో వ్యవహారిక భాషా ఉద్యమానికి నేతృత్వం వహించింది ఎవరు?

  • a) నన్నయ
  • b) చిన్నయసూరి
  • c) గిడుగు రామ్మూర్తి ✓
  • d) శ్రీశ్రీ

Q3. కింది వాటిలో గద్య సాహిత్య ప్రక్రియ కానిది ఏది?

  • a) నవల
  • b) కథానిక
  • c) ఉత్పలమాల పద్యం ✓
  • d) వ్యాసము