Overview
సూత్రం
ఛందో నియమాలు లేకుండా, సహజమైన వాక్య నిర్మాణంతో సమాచారాన్ని అందించే సాహిత్య ప్రక్రియను 'గద్యం' లేదా 'వచనం' అంటారు. (ఉదా. కథానిక, నవల, వ్యాసం).
ఎప్పుడు ఉపయోగించాలి
- ఆధునిక సాహిత్యంలో కథలు, నవలలు మరియు నాటకాల వచన శైలిని అర్థం చేసుకోవడానికి తోడ్పడుతుంది.
- TSPSC/APPSC/TET/DSC పరీక్షలలో తెలుగు వచన ప్రక్రియల రకాలు (వ్యాసం, కథానిక, జీవిత చరిత్ర) మరియు వాటి కవులపై వచ్చే ప్రశ్నలకు సమాధానమివ్వడానికి ఉపయోగపడుతుంది.
- పత్రికా రచన, వార్తా నివేదికలు మరియు డిజిటల్ కంటెంట్ రాయడానికి వచన నియమాలు అవసరమవుతాయి.
- సాహిత్య విమర్శలో గద్య శైలి యొక్క పరిణామాన్ని (గ్రాంథికం నుండి వ్యవహారికం వరకు) విశ్లేషించడానికి తోడ్పడుతుంది.
గుర్తుంచుకునే చిట్కా
గద్యం అంటే "ఫ్రీ స్టైల్ నడక". పద్యంలాగా దీనికి యతి, ప్రాసలు లేదా గణాలు అనే తాళ్ళతో కట్టబడిన నియమాలు ఉండవు. రచయిత తన భావాలను స్వేచ్ఛగా, సరళమైన వాక్యాలలో రాయవచ్చు.
వివరణ
తెలుగు సాహిత్యంలో గద్య ప్రక్రియకు సుదీర్ఘమైన చరిత్ర ఉంది. ప్రాచీన కాలంలో శాసనాలలో గద్యం ఎక్కువగా కనిపించేది. ఆ తర్వాత కావ్యాలలో పద్యాల మధ్య గద్య భాగాలు వచ్చేవి (చంపూ శైలి).
ఆధునిక కాలంలో గద్య ప్రక్రియ చాలా వైవిధ్యంగా రూపాంతరం చెందింది. దీని ప్రధాన రూపాలు:
- నవల: ఒక పెద్ద ఇతివృత్తాన్ని తీసుకొని పాత్రల ద్వారా సుదీర్ఘంగా వర్ణించే ప్రక్రియ (ఉదా. రాజశేఖర చరిత్రము).
- కథానిక: ఒకే కూర్పుతో, క్లుప్తంగా ఒక సంఘటనను లేదా భావాన్ని వ్యక్తపరిచే ప్రక్రియ (కథ).
- వ్యాసము: ఒక అంశంపై సమగ్రమైన, విశ్లేషణాత్మకమైన సమాచారాన్ని అందించేది.
చిన్నయసూరి 'నీతిచంద్రిక' వంటి గ్రాంథిక గద్యాల నుండి గిడుగు రామ్మూర్తి గారి వ్యవహారిక భాషా ఉద్యమం ద్వారా నేటి వచన రూపం స్థిరపడింది.
15 ఉదాహరణలు
- రాజశేఖర చరిత్రము - కందుకూరి వీరేశలింగం గారు రాసిన మొదటి తెలుగు నవల.
- నీతిచంద్రిక - పరవస్తు చిన్నయసూరి రాసిన ప్రసిద్ధ గ్రాంథిక గద్య గ్రంథం.
- కథానిక - సమాజంలోని సత్యాలను క్లుప్తంగా చూపే ఆధునిక వచన ప్రక్రియ.
- వ్యాసము - ఒక నిర్దిష్ట విషయంపై విశ్లేషణాత్మక సమాచారం ఇచ్చే గద్య రూపం.
- జీవిత చరిత్ర - ప్రముఖుల జీవిత వివరాలను తెలిపే ప్రక్రియ.
- శాసన గద్యం - ప్రాచీన రాజులు రాతిపై చెక్కించిన వచన సమాచారం.
- వ్యవహారిక భాష - ప్రజలు నిత్యం మాట్లాడే సరళమైన భాషా శైలి.
- గ్రాంథిక భాష - ప్రాచీన గ్రంథాలలో వాడే కఠిన వ్యాకరణ నియమాల గల భాష.
- స్వీయ చరిత్ర - ఒక వ్యక్తి తన జీవిత విశేషాలను తనే రాసుకునే గద్య ప్రక్రియ.
- లేఖ శైలి - ఉత్తరాల రూపంలో నడిచే వచన ప్రక్రియ.
- కథా కావ్యం - కథలను పద్య వచన రూపంలో చెప్పే పురాతన పద్ధతి.
- నాటిక వచనం - నాటకాలలోని సంభాషణల వచన రూపం.
- వార్తా గద్యం - దినపత్రికలలో వాడే నివేదనా శైలి.
- విమర్శనా గద్యం - సాహిత్య గ్రంథాల గుణదోషాలను విశ్లేషించే వ్యాస శైలి.
- గిడుగు రామ్మూర్తి - తెలుగులో వ్యవహారిక భాషా ఉద్యమానికి పితామహుడు.
సాధారణ తప్పులు
- ❌ గద్యాన్ని పద్య ఛందస్సుతో రాయాలనుకోవడం ➡️ ✅ గద్యానికి ఛందో నియమాలు ఉండవు, ఇది సరళమైన వాక్యాల సమూహం.
- ❌ గ్రాంథిక మరియు వ్యవహారిక భాషల తేడాను నిర్లక్ష్యం చేయడం ➡️ ✅ ఆధునిక గద్యం వ్యవహారిక భాషలోనే సాగుతుంది, గ్రాంథికం ప్రాచీన శైలి.
- ❌ నవలను కథానికతో కన్ఫ్యూజ్ కావడం ➡️ ✅ నవల సుదీర్ఘమైనది, కథానిక క్లుప్తమైనది.
- ❌ విగ్రహవాక్యాన్ని సమాస పదంగా భావించడం ➡️ ✅ సమాసాల అర్థాన్ని వివరిస్తూ రాసే గద్య భాగాన్ని విగ్రహవాక్యం అంటారు.
ప్రశ్నలు
Q1. తెలుగులో మొదటి నవల "రాజశేఖర చరిత్రము" రచయిత ఎవరు?
- a) పరవస్తు చిన్నయసూరి
- b) కందుకూరి వీరేశలింగం ✓
- c) గిడుగు రామ్మూర్తి
- d) గురజాడ అప్పారావు
Q2. తెలుగులో వ్యవహారిక భాషా ఉద్యమానికి నేతృత్వం వహించింది ఎవరు?
- a) నన్నయ
- b) చిన్నయసూరి
- c) గిడుగు రామ్మూర్తి ✓
- d) శ్రీశ్రీ
Q3. కింది వాటిలో గద్య సాహిత్య ప్రక్రియ కానిది ఏది?
- a) నవల
- b) కథానిక
- c) ఉత్పలమాల పద్యం ✓
- d) వ్యాసము